|
Hasta Hakları Kavramı her ne kadar herkes
tarafından son yıllarda ortaya çıkmış bir yaklaşım gibi algılansa da aslında
kökeni Antik Döneme kadar uzayan ve 20. Yüzyıl’a kadar çeşitli değişim ve
gelişimler göstererek gelişen bir kavram.
Kendine ait yazılı kanunları,
yönetmelikleri olması 1970’li yılları bulsa da, genel anlamda hekim – hasta
ilişkilerini düzenleyen Hasta Hakları en temel insan hakları arasında, yapılan
milletler arası antlaşmalarında katkısıyla (1981 Lizbon Bildirgesi, 1995 Bali
Bildirgesi, 1997 İnsan Hakları ve Biyotip Sözleşmesi, 2002 Hasta Haklarına
İlişkin Avrupa Statüsü vb.) yerini çoktan aldı.
“İnsan haklarının sağlık hizmetleri alanına yansıması” olarak
tanımlanabilecek Hasta Hakları konusunda Türkiye’de de 1930’lı yıllardan bugüne
kadar çeşitli alanlarda pek çok çalışma yapıldı. 1928 tarihli Tababet ve Şuabatı
Sanatlarının Tarz-ı İcrasına Dair Kanun bu alanda yapılan ilk
düzenlemelerdendir. Bu düzenlemeyi 1960 tarihli Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi ve
ardından pek çok kanun ve yönetmelik takip etti. Ancak Hasta Hakları alanındaki
en kapsamlı çalışma 01.08.1998 tarihli “Hasta Hakları Yönetmeliği” oldu. Bu
yönetmelik Avrupa Hasta Hakları Bildirgesiyle hemen hemen aynıydı.
1998 yılında yürürlüğe giren yönetmeliğe ek bazı düzenlemeler
getiren “Sağlık Tesislerinde Hasta Hakları Uygulamalarına İlişkin Yönerge”
15.10.2003 tarihinde yayınlanarak bu alandaki bir takım boşlukların
doldurulmasında etkili oldu. İlgili yönergeye ve yönetmeliğe Çarşamba Devlet
Hastanesi’nin sitesinde yer alan (www.carsambadh.gov.tr) Hasta Hakları Birimi
bölümünden bakılabilir.
Peki bu yönetmeliklerde belirtilen en temel hasta hakları nelerdi?
Bunları on madde halinde listelemek mümkün:
1- Hizmetten genel olarak
faydalanma
2- Bilgilendirme ve bilgi isteme
3- Sağlık kuruluşunu ve
personelini, seçme ve değiştirme
4- Mahremiyet
5- Reddetme, durdurma ve
rıza
6- Güvenlik
7- Dini vecibeleri yerine getirebilme
8- İnsani
değerlere saygı gösterilmesi, saygınlık görme ve rahatlık
9- Ziyaret ve
refakatçi bulundurma
10- Müracaat, şikayet ve dava hakkı
Açıklamalarını daha sonraki yazılara bıraktığım bu on
maddeyle, Sağlık Bakanlığı sadece bu yönetmelikle hastaların haklarını maddeler
halinde listelemedi tabii ki, haklarını arama yolları da bu yönetmelikte yerini
aldı. Bu kapsamda 100 yatak üstü her hastanede sorunlarınızı anlatabileceğiniz,
önerilerde bulunabileceğiniz, şikâyetlerinizi iletebileceğiniz Hasta Hakları
Birimleri oluşturuldu. Çarşamba Devlet Hastanesi bünyesinde de 03.10.2005
tarihinden itibaren poliklinik katında faaliyet göstermeye başlayan birim, eski
uygulamalardan farklı olarak Bakanlığa bağlı olarak çalışıyor ve kendisine
yapılan başvurularla ilgili incelemelerini hastane dışından üyelerin de
bulunduğu bir Hasta Hakları Kurulu ile birlikte yapıyor. Ama hazırlanan tüm bu
yönetmeliklere ve yönergelere, Çarşamba Devlet Hastanesi’nde açılan Hasta
Hakları Birimi’ne rağmen yine asıl sorumluluk hastaneye gelen insanlarımıza
düşüyor. Bu birimin aktif olarak faaliyet gösterebilmesi için tüm vatandaşların
eksik gördükleri yanları ya da daha iyi olması için yapılabilecekleri, yazılı ya
da sözlü olarak birime iletmesi gerekiyor. Birimin başarısı için aktif katılım
şart. Ayrıca bu birim şikayet birimi gibi de algılanmamalı, çünkü burada amaç
sağlık çalışanlarıyla hastaları karşı karşıya getirip bir mahkeme ortamı
yaratmak değil amaç hastaların ve sağlık çalışanlarının daha sağlıklı bir
ortamda ve daha uygun koşullarda bir araya gelmesini sağlamak. Bu ortamın
oluşturulması içinde görülen eksikliklerle ilgili bilgi paylaşımı çok önemli.
Hastanemiz eski bina ile yeni binayı
birleştiren tünelde iki poliklinik arasında bulunan Hasta Hakları Birimi’ni
vatandaşlarımız bu çerçevede düşünmeli ve kendilerine ait bir yer gibi
yaklaşmalı. Birime gelmek için herhangi bir şikayet ya da problem olması
beklenmemeli, birim hastaların her dakika bilgi alabilecekleri,
danışabilecekleri bir yer.
|